วีแกน, เจ, มังสวิรัติ และแพลนต์เบส ต่างกันยังไง?

ต่างเป็นแนวทางการกินที่เน้นพืชเป็นหลัก แต่มีความแตกต่างกันดังนี้

วีแกน:

งดเว้นเนื้อสัตว์และผลิตภัณฑ์จากสัตว์ทุกชนิด รวมถึงผลิตภัณฑ์ที่ผ่านกระบวนการแปรรูปจากสัตว์ เช่น หนังสัตว์ น้ำผึ้ง 

ใช่ค่ะ วีแกน (Vegan) จุดเริ่มต้นเกิดขึ้นที่ประเทศอังกฤษ ในปี ค.ศ. 1944 โดย ดร.โดนัลด์ วัตสัน (Donald Watson) ผู้ร่วมก่อตั้งสมาคมมังสวิรัติ (Vegetarian Society)

ดร.วัตสัน รู้สึกไม่เห็นด้วยกับการบริโภคผลิตภัณฑ์จากสัตว์ แม้จะเป็นสมาคมมังสวิรัติก็ตาม เขาจึงแยกตัวออกมาและก่อตั้ง “สมาคมวีแกน” (Vegan Society) ขึ้น

คำว่า “วีแกน” มาจากคำว่า “vegetarian” โดยตัด “arian” ออก และเติม “veg” เข้าไป ซึ่งหมายถึง “ผัก”

ในช่วงแรก แนวคิดวีแกนยังไม่เป็นที่รู้จักมากนัก แต่ปัจจุบันได้รับความนิยมมากขึ้นทั่วโลก

สรุป

• วีแกน เกิดขึ้นที่ประเทศอังกฤษ ในปี ค.ศ. 1944
• ดร.โดนัลด์ วัตสัน เป็นผู้ก่อตั้งสมาคมวีแกน
• วีแกน งดเว้นเนื้อสัตว์และผลิตภัณฑ์จากสัตว์ทุกชนิด

เจ: 

เป็นการกินแบบมังสวิรัติแบบหนึ่ง แต่มีกฎเกณฑ์เพิ่มเติม ขึ้นอยู่กับนิกายและความเคร่งครัด เช่น งดเนื้อสัตว์ ไข่ นม กระเทียม หัวหอม เกี่ยวข้องกับศาสนา ไทยเราได้รับอิทธิพลมาจากชาวจีนที่อพยพมา ประเพณีการกินเจแบบพุทธในไทย ไม่ได้มีต้นกำเนิดมาจากจีนเพียงอย่างเดียว แต่เป็นการผสมผสานคติความเชื่อจากหลายวัฒนธรรม เกิดเป็นประเพณีกินเจ ที่มีเอกลักษณ์ของไทย

มังสวิรัติ: 

แนวทางการกินอาหารที่เน้นพืชเป็นหลัก หลีกเลี่ยงเนื้อสัตว์ทุกประเภท แต่สามารถกินผลิตภัณฑ์จากสัตว์ได้ เช่น นม ไข่ น้ำผึ้ง

ประเภทของมังสวิรัติ

• แลคโต-โอโว มังสวิรัติ: กินนม ไข่ แต่ไม่กินเนื้อสัตว์
• แลคโต มังสวิรัติ: กินนม แต่ไม่กินเนื้อสัตว์ ไข่
• โอโว มังสวิรัติ: กินไข่ แต่ไม่กินเนื้อสัตว์ นม
• แลคโต-วีแกน: กินนมจากพืช ไข่ แต่ไม่กินเนื้อสัตว์ นมจากสัตว์
• เพสคาทาเรียน: กินปลา อาหารทะเล แต่ไม่กินเนื้อสัตว์

แพลนต์เบส:

เน้นการกินอาหารจากพืชเป็นหลัก มักใช้แทน “มังสวิรัติ” หรือ “วีแกน” แต่ไม่ได้จำกัดการกินผลิตภัณฑ์จากสัตว์เสมอไป

แพลนต์เบส (Plant-based) ไม่ได้มีต้นกำเนิดมาจากอเมริกา แพลนต์เบสได้รับความนิยมมากขึ้นในหลายประเทศ รวมถึงอเมริกา แนวคิดการกินอาหารจากพืชเป็นหลักมีมานานแล้ว พบได้ในหลายวัฒนธรรมและศาสนา เช่น

อินเดีย:

การกินมังสวิรัติมีมานานหลายพันปี เกี่ยวข้องกับศาสนาฮินดูและศาสนาเชน

เอเชียตะวันออก:

การกินมังสวิรัติแบบพุทธ มีมานานหลายศตวรรษ เน้นการกินอาหารเพื่อสุขภาพและจริยธรรม

ตะวันตก:

แนวคิดการกินมังสวิรัติเพื่อสุขภาพเริ่มได้รับความนิยมในช่วงศตวรรษที่ 19

ในปัจจุบัน แพลนต์เบสได้รับความนิยมมากขึ้นในหลายประเทศ ด้วยเหตุผลหลักๆ ดังนี้

• สุขภาพ: งานวิจัยหลายชิ้นชี้ว่าการกินอาหารจากพืชเป็นหลักช่วยลดความเสี่ยงของโรคเรื้อรัง เช่น โรคหัวใจ โรคมะเร็ง โรคเบาหวาน
• สิ่งแวดล้อม: การผลิตเนื้อสัตว์สร้างผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมสูง การกินอาหารจากพืชเป็นหลักช่วยลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกและรักษาทรัพยากรธรรมชาติ
• จริยธรรม: หลายคนเลือกกินอาหารจากพืชเพื่อหลีกเลี่ยงการเบียดเบียนสัตว์

สรุป

• แพลนต์เบส ไม่ได้มีต้นกำเนิดมาจากอเมริกา แต่มีมานานแล้วในหลายวัฒนธรรม
• แพลนต์เบสได้รับความนิยมมากขึ้นในปัจจุบัน ด้วยเหตุผลด้านสุขภาพ สิ่งแวดล้อม และจริยธรรม

ตารางเปรียบเทียบ

สรุป

• วีแกน งดเว้นเนื้อสัตว์และผลิตภัณฑ์จากสัตว์ทุกชนิด
• เจ งดเนื้อสัตว์ ไข่ นม และบางชนิดงดกระเทียม หัวหอม พืชกลิ่นฉุน
• มังสวิรัติ ทานผลิตภัณฑ์จากสัตว์ได้เช่น นม เนย ชีส น้ำผึ้ง
• แพลนต์เบส เน้นพืชเป็นหลัก แต่ไม่ได้จำกัดการกินผลิตภัณฑ์จากสัตว์

เหตุผลหลักๆ

• สุขภาพ: งานวิจัยหลายชิ้นชี้ว่าการกินอาหารจากพืชเป็นหลักช่วยลดความเสี่ยงของโรคเรื้อรัง เช่น โรคหัวใจ โรคมะเร็ง โรคเบาหวาน
• สิ่งแวดล้อม: การผลิตเนื้อสัตว์สร้างผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมสูง การกินอาหารจากพืชเป็นหลักช่วยลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกและรักษาทรัพยากรธรรมชาติ
• จริยธรรม: หลายคนเลือกกินอาหารจากพืชเพื่อหลีกเลี่ยงการเบียดเบียนสัตว์

หมายเหตุ

• แนวทางการกินแต่ละประเภทมีความหลากหลาย ขึ้นอยู่กับความเชื่อ ความชอบ และสุขภาพของบุคคล
• ควรศึกษาข้อมูลและวางแผนการกินอย่างเหมาะสม เพื่อให้ได้รับสารอาหารครบถ้วน
• แพลนต์เบส เน้นพืชเป็นหลัก แต่ไม่ได้จำกัดการกินผลิตภัณฑ์จากสัตว์